Di tích lò cao kháng chiến trong lòng núi Đồng Mười
Lò cao kháng chiến Hải Vân nằm ở phía Tây Nam của tỉnh Thanh Hóa thuộc địa phận xã Hải Vân, huyện Như Thanh. Di tích được đặt trong hang Đồng Mười giữa một thung lũng bao quanh là núi xanh trùng điệp và dòng sông Mực hiền hòa.
Lò cao kháng chiến Hải Vân
Sự ra đời của Lò cao kháng chiến Hải Vân đã đánh dấu một chặng đường phát triển không ngừng của ngành quân giới Việt Nam, đồng thời cũng khẳng định những kỳ tích vĩ đại của cả một lớp tri thức trẻ đi theo Đảng và Bác Hồ, khẳng định sự sáng tạo, bản lĩnh phi thường của trí tuệ Việt Nam.
Việc lắp đặt thành công Lò cao NX3 đi vào vận hành sản xuất ổn định, mỗi ngày sản xuất ra trung bình 3 tấn gang cung cấp cho việc sản xuất vũ khí ở các chiến trường cũng đúng vào lúc quân và dân ta làm nên chiến thắng to lớn tại đèo Hải Vân (tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng), vì vậy cấp trên cũng đã quyết định cho đổi tên Lò Cao NX3 được mang tên là “Lò cao Hải Vân”.
Điều đáng khâm phục là trong suốt thời gian đó, máy bay địch hàng ngày bay trên bầu trời Đồng Mười. Chúng đánh phá, dội bom hàng chục lần trên đỉnh núi. Thế nhưng, khi bom địch nổ trên núi, trong lòng hang cán bộ, công nhân vẫn bình tĩnh vận hành lò cao cho ra đời hàng trăm tấn gang phục vụ kháng chiến.
Trong quá trình ra đời và phát triển, sản phẩm gang của Lò Cao được cung cấp để đúc lựu đạn, súng cối, đạn Bazoka, chảo, nồi quân dụng. Ngoài ra, còn để đúc những quả tạ 1.000 kg cho búa máy phục vụ giao thông sửa chữa cầu bị phá hoại trong chiến tranh. Đó là một chiến công to lớn và ý nghĩa của nền công nghiệp luyện kim đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa non trẻ, đã vượt qua muôn vàn khó khăn thử thách để hoàn thành sứ mệnh lịch sử vẻ vang của mình.
Trải qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử đến nay, Lò Cao kháng chiến Hải Vân – bảo tàng sống động về một chặng đường lịch sử của dân tộc Việt Nam đã và đang được bảo vệ, gìn giữ, phát huy giá trị. Ngày 18/4/2013, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã quyết định xếp hạng Lò Cao kháng chiến Hải Vân là di tích lịch sử quốc gia.
BT: Lê Lan
Ảnh: Sưu tầm
