Khu di tích lịch sử Lam Kinh là một trong những điểm đến mang đậm dấu ấn văn hóa - lịch sử nổi bật của Thanh Hóa, nơi gắn liền với triều đại Hậu Lê hưng thịnh. Không chỉ hấp dẫn bởi truyền thuyết linh thiêng, nơi đây còn gây ấn tượng với kiến trúc cổ kính, xứng đáng là điểm dừng chân không thể bỏ lỡ trên hành trình khám phá xứ Thanh.
Khu di tích lịch sử Lam Kinh tọa lạc tại xã Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Nơi đây chính là mảnh đất gắn liền với tên tuổi của anh hùng dân tộc Lê Lợi - người đã phất cờ khởi nghĩa Lam Sơn chống giặc Minh trong giai đoạn 1418 - 1428.
Sau khi giành thắng lợi vẻ vang, năm 1428, ông lên ngôi Hoàng đế, lấy hiệu Lê Thái Tổ, sáng lập vương triều Hậu Lê và định đô tại Thăng Long, mở ra một thời kỳ hưng thịnh mới cho Đại Việt. Đến năm 1430, Lê Thái Tổ đổi tên vùng đất Lam Sơn thành Lam Kinh.
Khu di tích lịch sử Lam Kinh tọa lạc tại xã Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa, là nơi lưu giữ nhiều giá trị lịch sử
Từ đây, những công trình điện miếu, đền đài được xây dựng, vừa là nơi dừng chân mỗi khi nhà vua trở về làm lễ cúng tổ tiên, vừa là nơi ở của quan lại, binh lính trông coi khu vực. Đồng thời, khu di tích lịch sử Lam Kinh cũng trở thành quần thể lăng tẩm uy nghi, nơi an táng các vị vua, hoàng thái hậu và một số thành viên hoàng tộc triều Lê.
Bạn có thể lựa chọn nhiều phương tiện để đến Khu di tích lịch sử Lam Kinh:
Xe máy/ô tô cá nhân: Bắt đầu xuất phát từ khu vực Phường Hạc Thành, đi theo Quốc lộ 47 hướng đi Thọ Xuân sẽ mất khoảng 1 giờ đồng hồ di chuyển.
Xe khách: các tuyến xe đi Thọ Xuân - Lam Kinh xuất phát từ bến xe phía Tây Thanh Hóa ở Phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa
Máy bay: nếu bạn từ Hà Nội hoặc TP.HCM, có thể bay đến sân bay Thọ Xuân, sau đó đi taxi khoảng 10 phút là đến Lam Kinh.
Giữa không gian tĩnh tại của Khu di tích lịch sử Lam Kinh, bên khu vực Vĩnh Lăng, du khách thường tìm đến cây ổi “biết cười”. Người xứ Thanh kể rằng khi khẽ chạm vào cây, tán lá bỗng rung rinh như đang cười khiến bao thế hệ du khách vừa thích thú vừa kính nể điều linh ứng nơi đất đế vương.
Từ góc độ văn hóa, cư dân bản địa xem cây ổi như “mộc tinh” giữ hồn xưa, là dấu hiệu linh khí hội tụ nơi yên nghỉ của Lê Thái Tổ. Bởi vậy, du khách thường chỉ chạm nhẹ, tuyệt không bẻ lá, ngắt cành. Trải nghiệm nhỏ nhưng giàu cảm xúc ấy khiến hành trình dâng hương ở khu di tích lịch sử Lam Kinh trở thành một kỉ niệm khó quên đối với du khách thập phương.
Bước qua Ngọ Môn, ra Sân Rồng rộng lớn, bên mé trái là nơi du khách gặp gỡ cặp cây Đa - Thị quấn quýt như một mối duyên trời định. Rễ Đa buông thành dải, ôm lấy thân Thị cổ thụ; thân gốc lớn đến độ “vài người ôm mới xuể”. Trong cảm thức dân gian, Đa tượng trưng cho che chở, bền bỉ; Thị (quả vàng) gợi an hòa, phúc lộc, sự cộng sinh ấy được xem như lời chúc cho triều vận thịnh trị, cho cõi người nương tựa nhau mà sống. Nhiều bài viết địa phương còn gọi đây là “chuyện tình Đa - Thị”, một cách gọi thi vị để nói về sự hòa hợp âm dương giữa trời - đất - con người tại khu di tích lịch sử Lam Kinh.
Kiến trúc độc đáo tại khu di tích lịch sử Lam Kinh
Toàn thể Khu di tích lịch sử Lam Kinh được kiến tạo theo nguyên tắc “tọa sơn hướng thủy”: sau tựa núi Dầu, trước nhìn sông Chu và núi Chúa như bức bình phong thiên nhiên; tả có rừng Phú Lâm, hữu là dãy Hương - Hàm Rồng. Bố cục ấy vừa hợp triết lý phong thủy phương Đông, vừa tạo cảnh quan khoáng đạt cho trục thần đạo dẫn vào khu chính điện.
Cửa Ngọ Môn ba gian mở ra khoảng sân đón tiếp, với tỉ lệ hài hòa và chi tiết đá cổ điển, hai nghê đá đứng canh, nền rộng hơn 11m, dài hơn 14m, ba lối vào phân minh, tạo cảm giác uy nghi nhưng khoan hòa trước khi tiến vào Sân Rồng.
Cửa Ngọ Môn ba gian mở ra khoảng sân đón tiếp, với tỉ lệ hài hòa và chi tiết đá cổ điển
Từ Ngọ Môn bước thẳng tới Sân Rồng là không gian hành lễ với diện tích hơn 3.500m². Sân trải ngang mặt Chính điện và nối đến thềm tả vu, hữu vu, là nơi diễn ra tế lễ trọng thể và các hoạt động trong Lễ hội Lam Kinh hằng năm.
Phía sau Sân Rồng là khu Chính điện bố cục theo hình chữ “Công” - một mô thức cung điện tiêu biểu, gồm ba tòa trên nền cao 1,8m, bề ngang khoảng 38m, chiều sâu 46m. Theo một số tài liệu khảo cổ - lịch sử và học thuật cho biết, các điện xưa như Quang Đức, Sùng Hiếu, Diên Khánh đều có hệ cột gỗ lớn, mái ngói mũi hài, các mảng chạm rồng thời Lê sơ thân mảnh, bờm lửa mềm mại. Tất cả kiến tạo nên mỹ cảm bề thế nhưng không kém phần thanh nhã - đặc trưng của kiến trúc cung đình Việt.
Bao quanh trục trung tâm là Thái Miếu thờ tổ tiên nhà Lê; phía trước có Giếng Ngọc trong vắt, gần đó là sông Ngọc uốn cong như cánh cung, bắc qua bằng cầu Bạch Kiều để vào khu chính. Sự liên kết giữa mặt nước - công trình - núi đồi không chỉ làm dịu khí hậu mà còn giải phóng tầm nhìn, tạo tuyến tham quan vừa trang nghiêm vừa thi vị.
Đến Khu di tích lịch sử Lam Kinh, đừng bỏ lỡ Bia Vĩnh Lăng, bảo vật quốc gia đặt trên lưng rùa đá, ghi công đức Lê Thái Tổ. Văn bia do Nguyễn Trãi phụng soạn, mặt bia khắc hàng trăm chữ Hán, là áng văn - sử - triết ngưng kết. Tư liệu báo chí, học thuật công bố cả kích thước khối đá nguyên cùng lịch sử dựng nhà bia, cho thấy trình độ điêu khắc và thi công đáng nể của thời Lê sơ.
Bia Vĩnh Lăng được coi là “phòng trưng bày ngoài trời” về mỹ thuật đá Việt Nam
Khách đến khu di tích Lam Kinh thường tham quan trong khoảng nửa ngày, vì vậy bạn hoàn toàn có thể kết hợp thêm những điểm đến gần kề để có một hành trình trọn vẹn.
Nếu đi đúng dịp ngày 22/8 âm lịch, bạn sẽ có cơ hội tham gia Lễ hội Lam Kinh lễ hội lớn và quan trọng của tỉnh Thanh Hóa. Ngoài phần lễ trang nghiêm tưởng niệm vua Lê Thái Tổ, lễ hội còn có các hoạt động rước kiệu, dâng hương, biểu diễn nghệ thuật dân gian, trò chơi truyền thống. Đây là tuyến phù hợp cho du khách yêu thích tìm hiểu văn hóa, lịch sử và muốn hòa mình vào bầu không khí lễ hội náo nhiệt.
Khách du lịch có thể về tham quan, tìm hiểu, thắp hương và hòa mình vào không khí lễ hội ở Lam Kinh
Ngay cạnh khu di tích là rừng lim cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Cây lim mọc thành quần thể xanh mát, tỏa bóng rộng lớn, mang lại cảm giác vừa linh thiêng vừa yên bình. Bạn có thể kết hợp dạo bộ trong rừng, hít thở không khí trong lành, hoặc ghé các khu sinh thái nhỏ xung quanh để nghỉ ngơi, ăn uống. Tuyến này thích hợp cho gia đình có trẻ nhỏ hoặc nhóm bạn trẻ muốn kết hợp thư giãn, check-in cùng thiên nhiên.
Du khách có thể lựa chọn tour 2 ngày 1 đêm để tham quan khu di tích Lam Kinh, rồi di chuyển đến Thành Nhà Hồ để tìm hiểu kiến trúc thành đá độc nhất vô nhị, sau đó tới suối cá thần Cẩm Lương để ngắm đàn cá thần bơi lội dưới làn nước trong xanh.
Nếu bạn đang lên kế hoạch du lịch Thanh Hóa, nhất định đừng bỏ lỡ Khu di tích lịch sử Lam Kinh - điểm hẹn vừa mang giá trị lịch sử, vừa chứa đựng vẻ đẹp trường tồn cùng thời gian.
