Thịt lợn gác bếp hun khói, tiếng Tày gọi là “nửa mu lap háng xa”. Đây là món ăn truyền thống, ngon khó cưỡng, ai đã từng ăn một lần thì nghiện luôn. Cũng là thịt lợn, kết hợp với các loại gia vị xào nấu thường ngày. Thịt lợn gác bếp hun khói quyện cùng mùi vị của khói lửa, khi ăn, ta có cảm giác lửa vẫn còn nừng nực giãy trong từng miếng thịt, có vị đắng dịu nhẹ. Đặc biệt miếng thịt có mùi khói, khi ăn xông thẳng lên mũi như mù tạt, nhưng nó không hăng, không gắt, không cay, không nồng như mù tạt. Thịt hun khói có tính kháng khuẩn, sát trùng cao, hàm lượng calo thấp, rất có lợi cho sức khỏe. Người Mường khi săn bắn hoặc có thịt tươi, ăn không hết hoặc để dành thì cho lên gác bếp. Bếp của người Mường xưa chủ yếu là bếp củi, bếp đun rơm, tận dụng khoảng trống bên trên để làm nơi hun khói thịt, để đồ đan thủ công tre, nứa... Thịt được hun khói sẽ rút khô nước, tiết mỡ ra, làm cho thịt săn lại, khói bếp than sẽ bảo quản chống sự xâm nhập của vi khuẩn vào thịt. Khi sử dụng, người ta lấy thịt đem rửa sạch, cạo bớt lớp bên ngoài rồi chế biến theo nhu cầu. Thịt hun khói có vị dai, giòn, ngọt khi ăn và không thấy ngán. Hiện nay, thịt hun khói của người Mường nói riêng và người miền núi phía Tây Thanh Hóa trở thành món ăn đặc sản, món quà không thể thiếu sau khi du lịch miền Tây xứ Thanh.
Hình ảnh thịt hun khói (ảnh sưu tầm)
Vũ Thị Ngời
