Thanh Hóa – Vùng đất níu chân du khách bởi tinh hoa ẩm thực xứ Thanh
Thanh Hóa không chỉ được biết đến bởi những danh lam thắng cảnh, di tích đền đài, miếu phủ cuốn hút mê đắm lòng người, thoả chí viễn du, mà còn bởi nơi đây là xứ sở ẩm thực tiêu biểu của miền Trung, với những món ngon có sức mê hoặc đặc biệt đối với thực khách muôn phương.
Ẩm thực xứ Thanh không chỉ đơn thuần là ăn uống, mà đã thăng hoa thành một nét văn hóa đặc sắc, là biểu hiện sinh động của văn minh nhân loại, của quốc gia và dân tộc. Ẩm thực nơi đây phản ánh chiều sâu lịch sử, văn hóa và truyền thống của người dân xứ Thanh.
Nhiều món ăn nổi tiếng từng được tiến vua, thể hiện sự tinh túy trong từng nguyên liệu và cách chế biến, từ đó tạo nên những thương hiệu mang tính biểu tượng. Có thể nói, ẩm thực Thanh Hóa là một trong những tiêu chí để xếp hạng và nhận diện giá trị vùng đất này, góp phần định hình bản sắc văn hóa địa phương.
Văn hóa ẩm thực xứ Thanh hòa vào dòng chảy chung của văn hóa ẩm thực dân tộc, được duy trì và phát triển mạnh mẽ nhờ sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và hiện đại, cùng những tác động của tự nhiên, lịch sử, chính trị và văn hóa.
Chả tôm Thanh Hoá (ảnh sưu tầm)
Sản vật gắn với vùng núi trung du Thanh Hoá đã thành thương hiệu, thành tên gọi trong sổ tay ẩm thực người Việt với quế Thường Xuân, mía đường chèo, măng trúc, măng mai, mộc nhĩ, nấm hương, rau dớn, ngô, bưởi Luận Văn… Nếu có thời gian dừng lại ở Thanh Hoá, đừng bỏ qua cơ hội thưởng thức món "tôm bay", món "bọ xít" để cảm nhận món ăn từ côn trùng đang là xu thế thời thượng. Du khách sẽ cảm thấy thiếu hụt cho chuyến sơn cước nếu không dùng món ốc đá - ốc thuốc, món quà tuyệt diệu của thiên nhiên miền núi xứ Thanh mang lại.
Với 7 dân tộc anh em cùng chung sống tại Thanh Hoá, mỗi tộc người có một món ăn đặc trưng góp vào kho tàng ẩm thực những món ăn để đời truyền kiếp như món canh đắng, canh uôi của người Mường; người Thái với món đặc sản riêng cá lăng, cá chính; người Mông, Dao nổi tiếng với món sâu măng và uống rượu ngâm công phu từ sâu măng… Các tộc người Thanh Hoá đều khắc cốt ghi tâm câu thành ngữ cửa miệng "cơm nếp đùi gà, nhà ta có ngọc", việc ăn cơm nếp, đồ xôi nếp, đùm mo cơm nếp, cơm lam ống nứa trở thành nếp ăn và tập tục của họ.
Chè lam Phủ Quàng(ảnh sưu tầm)
Món ăn vùng đồng bằng để lại dư vị đậm đà, hằn sâu thêm nỗi nhớ, cho nỗi nhớ món ngon thêm lâu bền. Với địa hình tự nhiên vốn có, đã cung cấp cho nông dân nhiều sản vật: tôm, tép, cá, cua, ngô, khoai để làm nên món chè ngô, trứng ốc, ốc bươu hấp gừng, mắm tép Hà Yên (Hà Trung). Về Di sản thế giới Thành Nhà Hồ, du khách được thưởng thức món bánh răng bừa, điểm tâm món chè lam Phủ Quảng. Rong duổi đến đất Lam Kinh, đừng quên mua bánh gai Tứ Trụ về làm quà. Mỗi món ăn đều để lại cho du khách một cảm giác, một ấn tượng khó quên và rất riêng, chỉ ở Thanh Hoá mới có.
Chả rươi Thanh Hoá (ảnh sưu tầm)
Món ngon Thanh Hoá không thể bỏ qua được các món ăn từ biển mang lại như cá, tôm, cua, rươi, nha,… mang hương vị đặc trưng riêng do địa hình tự nhiên mang lại. Gỏi nhệch cũng là món ngon nổi tiếng không thể không thử khi đến Nga Sơn. Đến Hậu Lộc lại nổi tiếng với món Phi cầu Sài, món ăn tiến vua thượng hảo hạng. Ngoài phi, con ngao vùng triều Hậu Lộc, Hoằng Hoá, Quảng Xương, Tĩnh Gia lại ghi danh ẩm thực ở vị ngọt, mát, bổ tự nhiên khi đem hấp với ngồng mồng tơi thì "ngon đến tụt lưỡi". Ngoài ra còn nhắc đến với món bánh đa Khúc Phụ (Hoằng Hoá), Diêm Phố (Hậu Lộc), bánh đa làng Chòm (Thiệu Châu, Thiệu Hoá). Cùng với bánh đa là bánh đúc góp phần làm phong phú món quà quê xứ Thanh. Món nem chua, nem thính cũng là những món tạo nên thương hiệu đặc sản của xứ Thanh.
Nem chua Thanh Hoá (ảnh sưu tầm)
Ẩm thực xứ Thanh kể mãi không hết, xin để thời gian lưu dấu, để thực khách thẩm bình. Món ngon Thanh Hoá đã làm ấm lòng bao người con xa xứ, làm mạnh thêm bước chân lữ thứ, đem lại thi tứ cho khách làng văn, làm nặng túi tiền cho kẻ buôn, người bán, theo bước chân du khách ra tận năm châu, bốn biển. Ẩm thực Thanh Hoá vừa mang nét chung của ẩm thực Việt Nam, vừa có nét riêng đặc trưng vùng miền, xứng đáng ghi tên trên bản đồ ẩm thực đỏ Việt Nam, xứng đáng để du khách chọn làm nơi thưởng lãm.
Vũ Thị Ngời
