Bánh đúc sốt là món ăn độc đáo mang sắc xanh ngọc lạ mắt và hương vị riêng chỉ có ở Thanh Hóa. Không chỉ là đặc sản níu chân du khách, đây còn là món quà quê mộc mạc, gắn bó với tuổi thơ của bao người con xứ Thanh.
Nhắc đến Thanh Hóa, người ta thường nghĩ ngay đến những bãi biển trải dài, những di tích lịch sử vang bóng một thời. Thế nhưng, xứ Thanh còn níu chân du khách bởi một thiên đường ẩm thực đa dạng và phong phú.
Ở đây, bạn có thể dễ dàng tìm thấy từ những món ăn dân dã như bánh nhè, bún chả, cháo canh, canh lá đắng đến những đặc sản mang dấu ấn riêng biệt. Và trong số ấy, bánh đúc sốt nổi bật như một món quà quê độc đáo, dân dã, mộc mạc nhưng lại đủ sức khiến bất kỳ ai cũng phải mê mẩn ngay từ lần đầu nếm thử.
Thức quà quê này gắn liền với ký ức tuổi thơ của bao thế hệ người con Thanh Hóa. Từ những buổi chợ quê rộn ràng, những hàng quán ven đường giản dị cho đến mâm cơm ấm áp trong gia đình, món bánh này đã trở thành một phần ký ức khó quên, gợi lại sự mộc mạc, dân dã nhưng đầy thân thương.
Để làm nên món bánh đúc sốt dẻo mềm, thơm mát, người thợ phải chuẩn bị những nguyên liệu rất đơn giản nhưng đòi hỏi sự kỹ lưỡng. Nguyên liệu chính là gạo tẻ ngon - loại gạo hạt mẩy, trắng, chắc. Gạo được vo sạch, ngâm trong vài tiếng cho mềm rồi đem xay thành bột mịn.
Bên cạnh đó, nước vôi trong là thành phần không thể thiếu, quyết định độ dẻo, độ dai và hương vị đặc trưng của bánh. Vôi được hòa với nước lạnh, để lắng trong nhiều giờ, sau đó chắt lấy phần nước trong để dùng.
Ngoài ra, món bánh còn cần thêm muối, dầu ăn để tăng vị béo ngậy, cùng nước cốt rau ngót. Đây là nguyên liệu quan trọng tạo nên màu xanh ngọc bích hấp dẫn cho chiếc bánh đúc sốt.
Bánh đúc sốt Thanh Hóa làm “say lòng” rất nhiều tín đồ mê ẩm thực
Sau khi chuẩn bị đủ nguyên liệu, người làm bánh bắt đầu pha bột. Bột gạo được hòa cùng nước vôi trong theo tỉ lệ chuẩn xác, nếu quá loãng bánh sẽ nhão, nếu quá đặc sẽ dễ bị vón cục. Hỗn hợp sau khi pha phải để khoảng 3 tiếng cho mùi vôi bay hết mới đem đi nấu.
Khi nấu, người thợ cho thêm chút muối, dầu ăn vào nồi bột, đặt lên bếp và dùng đôi đũa cả to bản khuấy liên tục. Đây là công đoạn vất vả nhất, bởi vừa phải canh lửa nhỏ vừa phải khuấy đều tay để bột chín mà không bị bén đáy nồi.
Nhiều người vẫn duy trì cách nấu truyền thống trên bếp củi, tạo nên hương vị thơm đậm rất riêng, dù khó khăn hơn so với bếp than. Sau khoảng 15 phút khuấy, bột bắt đầu sánh dẻo, tay người quấy cũng nặng dần.
Lúc này, nước cốt rau ngót hoặc rau cải được đổ vào, hòa quyện tạo màu xanh trong trẻo cho bánh. Người nấu tiếp tục kiên nhẫn giữ lửa liu riu và khuấy đều thêm gần 1 tiếng cho đến khi bột chín hoàn toàn, đạt được độ dẻo mịn đúng chuẩn.
Nếu bánh đúc các vùng thường có màu trắng ngà và ăn kèm lạc rang, mắm tôm thì ở Thanh Hóa, món bánh này lại khoác lên sắc xanh ngọc lạ mắt, sóng sánh và dẻo thơm.
Khi ăn nóng, người bán chan thêm đậu xanh đồ chín, rắc hành phi vàng ruộm, điểm vài miếng tóp mỡ béo ngậy. Thực khách có thể tùy chọn topping theo sở thích, từ vị bùi ngọt của đỗ xanh, hương nồng của hành phi đến độ giòn béo của tóp mỡ.
Chỉ một thìa đầu tiên thôi, cái mềm mượt dẻo ngậy của bột gạo đã tan ngay đầu lưỡi, hòa quyện với vị bùi ngọt của đậu xanh, thoảng nhẹ mùi rau ngót tươi và điểm nhấn là cái giòn giòn, béo béo của tóp mỡ, hành phi.
Có thể nói bánh đúc sốt ở xứ Thanh mang trong mình một bản sắc riêng: vừa khác biệt về hương vị, màu sắc, vừa ẩn chứa ký ức của những ngày thơ bé. Với người xa quê, chỉ cần một bát bánh đúc sốt nóng hổi cũng đủ để gợi lại cả một miền ký ức. Với du khách, đây là cơ hội để cảm nhận sự mộc mạc, chân chất nhưng rất đỗi tinh tế trong ẩm thực xứ Thanh.
Món bánh đúc sốt chỉ có ở Thanh Hóa mang nhiều tầng hương vị khác nhau
Nếu bánh đúc sốt đã ngon, thì phần cháy nồi lại càng khiến người ta xuýt xoa. Khi bột bánh nấu lâu dưới đáy nồi, một lớp cháy giòn rụm sẽ hình thành. Màu vàng nâu, thơm ngậy, ăn vào vừa giòn, vừa béo của phần cháy khác hẳn cái dẻo mềm thông thường.
Chính phần cháy nồi này mới là “của hiếm”, muốn ăn phải dặn cô bán hàng để dành riêng thì mới có cơ hội thưởng thức. Ai đã từng thử qua chắc chắn sẽ gật gù mà công nhận rằng cháy nồi của bánh đúc sốt Thanh Hóa xứng đáng là “tuyệt chiêu” giữ chân thực khách.
Ngày nay, để tìm được bát bánh đúc sốt đúng chất Thanh Hóa không còn dễ như trước. Nếu muốn thưởng thức hương vị truyền thống, bạn nên ghé qua những địa chỉ quen thuộc được người dân xứ Thanh gìn giữ bấy lâu nay.
Buổi chiều, đoạn ngã tư Đào Duy Từ vẫn còn vài hàng quán nhỏ phục vụ món ăn này, nổi bật là quán ở số 56 Đào Duy Từ. Ngoài ra, bạn cũng có thể tìm thấy bánh đúc sốt ở một số gánh hàng rong quanh ngã tư Lê Hoàn hoặc trong những khu chợ nhộn nhịp như chợ Vườn Hoa và chợ Nam Thành.
Chính sự mộc mạc, giản dị ở những hàng quán này đã giúp hương vị bánh đúc sốt xứ Thanh giữ được cái hồn khó lẫn.
Nếu chỉ thưởng thức một cốc bánh đúc sốt thì có lẽ là chưa thỏa mãn cái bụng, du khách có thể khám phá những món ăn mang hương vị xứ Thanh đặc trưng như:
Một bát cháo canh cá rô nóng hổi, vài miếng bánh răng bừa dẻo thơm hay canh lá đắng chan chứa vị tình quê sẽ khiến chuyến foodtour thêm trọn vẹn. Du khách quên dừng chân ở những quán nhỏ ven phố để nếm thử bánh cuốn Thanh Hóa mềm mịn ăn kèm nước chấm chua ngọt.
Tiếp đó là món chả tôm Thanh Hóa thơm lừng được nướng trên than hồng. Đây đều là những món ăn gắn liền với ký ức tuổi thơ của nhiều người dân xứ Thanh, đồng thời cũng khiến du khách phải xuýt xoa khi thưởng thức.
Bánh cuốn ở Thanh Hóa là một món ăn sáng quen thuộc, giản dị mà tinh tế. Điểm nhấn của bánh cuốn Thanh Hóa nằm ở lớp bánh mềm mịn, dẻo dai và phần nhân thịt thơm đậm, kết hợp cùng mộc nhĩ và hành phi vàng ruộm. Khi ăn, bánh thường được dọn kèm chả nướng và bát nước chấm chua ngọt vừa miệng, tạo nên sự hòa quyện đầy hấp dẫn.
Nếu còn thời gian, hãy dạo qua các khu chợ truyền thống như chợ Vườn Hoa hay chợ Nam Thành. Ở đây, bạn dễ dàng tìm thấy chè lam Phủ Quảng, bánh nhè, cùng những gánh hàng rong bán nem chua Thanh Hóa chuẩn vị.
Bánh đúc sốt Thanh Hóa là món ăn gắn liền với tuổi thơ của biết bao người con xứ Thanh. Dù đi đâu xa, chỉ cần trở về quê và bắt gặp hàng bánh đúc nóng hổi ven đường, ai cũng khó lòng kìm được mà phải ngồi xuống thưởng thức vài bát để vơi đi nỗi nhớ, thỏa cơn thèm.
Vậy nên, nếu có dịp đặt chân đến Thanh Hóa, bạn nhất định đừng bỏ lỡ món quà quê dân dã mà đậm đà tình đất tình người này.
