Nằm bên dòng sông Hoàng quanh năm bồi đắp phù sa, xã Trường Giang (Nông Cống - Thanh Hóa) là cái nôi phát triển của nhiều làng nghề, và may nón lá là một làng nghề điển hình.
ảnh sưu tầm
Nón lá Trường Giang có từ bao giờ, không ai còn nhớ rõ, chỉ biết rằng, khi lớn lên là các chị, các mẹ nơi đây đã gắn bó với nghề làm nón. Làm nón vừa có thêm thu nhập, vừa là sợi dây để gắn kết tình cảm gắn bó giữa những người dân hiền lành lương thiện với nhau.
Nón lá ở Trường Giang được làm bằng nhiều vật liệu khác nhau nhưng chủ yếu bằng lá cọ, lá dừa nước. Những chiếc lá xanh, vàng nhăn nheo sau khi cắt về được phơi, ủ, hơ qua lửa cho bền, là phẳng, đốt diêm sinh hơ cho lá trắng ra được những người thợ cất giữ cẩn thận. Chiếc nón hoàn chỉnh trải qua 4 công đoạn: Làm vành, làm lá, may lá, hoàn chỉnh nón.
ảnh sưu tầm
Từ những bàn tay khéo léo của các nghệ nhân những thanh tre được chuốt nhẵn rồi uốn thành vòng tròn có đường kính to nhỏ khác nhau thành những vành nón. Vành nón to có đường kính đến 50cm, cái tiếp theo nhỏ dần, có đến 16 vòng khác nhau, vòng nhỏ nhất cũng chỉ bằng đồng xu. Tất cả được xếp lên một khuôn hình chóp.
Những chiếc lá sau khi qua công đoạn làm trắng được những người thợ thủ công cẩn thận lựa chọn từng chiếc lá, là cho phẳng rồi cắt chéo đầu. Những sâu lá chừng 24-25 chiếc được xếp đều trên khuôn với khung nón rồi khâu. Đây là công đoạn quan trọng nhất, đòi hỏi người thợ phải có sự khéo léo để đường kim thẳng đều, mềm mại theo độ cong của vành nón.
Ảnh sưu tầm
Cẩn thận hơn những người thợ thủ công còn dùng chỉ màu khâu, thêu hoa văn hay trang trí trong lòng nón bằng những giải lụa mềm mại, đủ màu sắc càng làm tôn thêm vẻ đẹp khuôn mặt của các cô gái dưới vành nón...
Nón lá sau khi hoàn tất được quét một lớp dầu bóng bằng nhựa thông pha cồn, để tăng độ bóng, độ bền, chống thấm nước rồi mới đưa ra chợ bán. Trung bình mỗi lao động làm được 2-3 chiếc/ngày, thợ lành nghề 5-7 chiếc nón.
Trải qua bao thăng trầm, biến cố của thời gian nhưng Làng nghề nón lá Trường Giang vẫn đứng vững và ngày càng khẳng định thương hiệu trên thị trường.
Hải Vân
