Xã Quang Chiểu, huyện Mường Lát tỉnh Thanh Hóa, là một vùng đất sơn thủy hữu tình, người dân nơi đây từ bao đời nay gắn bó với nghề làm nông. Trong đó nếp Cay Nọi là giống lúa bản địa được xem như sản vật nông nghiệp quý hiếm của vùng đất này.
Giống lúa này gọi theo tiếng của đồng bào dân tộc Thái là Cáy Nọi, Cay Nọi (Cáy là gà, Nọi là nhỏ, nghĩa là lúa con gà nhỏ) được du nhập vào xã Quang Chiểu vào những năm 1980-1990 và được bà con lưu giữ và phát triển. Cây lúa có chiều cao 1,2-1,5m. Hạt gạo tròn, trắng đục, lúa khi chín màu vàng, màu đỏ tía, khi đổ lên có mùi thơm ngọt, mềm dẻo thường được bà con dùng để đồ xôi, nấu chè, làm bánh.... Đặc điểm nổi bật của giống lúa nếp Cay Nọi là mỗi năm chỉ sản xuất được một vụ duy nhất, thời gian từ khi gieo cấy đến khi thu hoạch kéo dài tới 5 tháng, từ tháng 6 bắt đầu gieo mạ cho đến cuối tháng 10, đầu tháng 11 thì thu hoạch.
Toàn xã Quang Chiểu có hơn 400 ha đất nông nghiệp thì đã có hơn 300 ha trồng lúa nếp Cay Nọi. Vào mùa lúa chín, nơi đây như một thảm lụa vàng trải dài bất tận.
Sản phẩm gạo nếp Cay Nọi đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao từ năm 2021. Đây cũng là sản phẩm đầu tiên được huyện Mường Lát lựa chọn xây dựng sản phẩm OCOP. Hiện nay đã có mặt ở thị trường trong và ngoài tỉnh. Đây cũng là đặc sản mà mỗi du khách đều lựa chọn làm quà tặng cho người thân và bạn bè sau mỗi dịp đến thăm Mường Lát
Cánh đồng lúa nếp Cay Nọi (Nguồn ảnh:muonglatthanhhoa.gov.vn)
Nguyễn Huyên
